Bir marka yaratmak istiyoruz şöyle fiyakalı bir isim bulduk diyelim sonra da güzzeel bir logo çizdirdiniz (bana) ee n'oldu şimdi dünyaca ünlü bir marka mı olduk?
Cevap: HAYIR
Hayat bizden hep daha fazlasını istediği gibi, biz de hayattan daha fazlasını istemeliyiz. Markalar da böyledir.
Bir marka, sadece bir logo veya isimden çok daha fazlasıdır, bir işletmenin müşterilerinin ve paydaşlarının zihninde zaman içinde oluşturduğu genel algı ve itibardır. İnsanların belirli bir iş, ürün veya hizmetle ilgili sahip olduğu duygular, deneyimler ve çağrışımlardır.
Markalaşma yıllar süren bir süreçtir. Bu algıyı, hayal ettiğimiz itibarı yaratma ve yönetme sürecidir.
İçeriği ise şu şekildedir;
İşletmenizin değerlerini, kişiliğini ve benzersiz satış teklifini tanımlamayı ve ardından bunları çeşitli pazarlama kanalları aracılığıyla hedef kitlenize etkili bir şekilde iletmeyi içerir.
Güçlü bir marka, bir işletmenin kendisini rakiplerinden ayırmasına, müşteri sadakati oluşturmasına ve müşterilerinin zihninde kalıcı bir izlenim yaratmasına yardımcı olabilir.
Öte yandan zayıf veya olumsuz bir marka, yıllarca elde etmeye çalıştığımız işletmemizin itibarına zarar verebilir ve müşteri çekmeyi bırakın müşterileri elde tutmayı dahi zorlaştırabilir.
Bu nedenle, işletmelerin güçlü bir marka oluşturmak ve sürdürmek ve bunun iş hedefleri ve değerleriyle uyumlu olmasını sağlamak için zaman ve kaynak ayırması çok önemlidir.
İnsanlar her zaman birbirlerini ikna etmeye çalışırlar. Örneğin dışarıya çıkmak için annesinden izin alan bir çocuk annesini ikna etmelidir. Bu örnekteki gibi ikna hayatın birçok yerinde kullanıldığı gibi özellikle pazarlama ve reklamda kullanılmıştır. Biz de bu yazımızda iknayı, ikna yapısını ve dayandırdığı psikolojik etkileri örneklerle açıklayacağız.
İkna kavramı tarihsel olarak Aristo’ya dayanmaktadır.
Aristo iknada konuşmacının kişiliğinin, hedefin özelliklerinin ve ikna
edenin özelliklerinin mesajın ikna gücü üzerindeki etkilerinden
bahsetmiştir (Demirtaş, 2004).
Aristo’nun gözlemlerine göre insanlar düşünen bir varlık olduğu
için neredeyse her gün diğer insanları ikna etme girişiminde
bulunmaktadır.
İknaya yönelik bütün durumlarda asıl amaçlanan ise hedef kitleyi
başlama noktasından alıp arzulanan noktaya getirmektir.
Bu tutum değişikliği Aristo tarafından ikna olarak tanımlanmıştır
(Balcı, 2006:7).
İkna Bilgisinin Yapısı ve İçeriği;
İkna bilgisi, günlük hayatın en önemli bilgi alanlarından bir tanesidir. İnsanların öz benliklerini (inançlarını, duygularını, tutumlarını, kararlarını ve düşünce süreçlerini) dolayısıyla hayatlarının gidişatını ustaca değiştirme yeteneklerine sahip ajansların çabalarını hakkında bilgi verir ve önemli bir yorumsal düşünce sistemidir.
Friestead ve Wright (1994) bu düşünce sisteminde ikna bilgisinin beş farklı duruma yönelik düşünceden oluştuğunu ifade etmişlerdir.
Psikolojik Vasıtalarla İlgili Düşünceler: Ajansların İnsanları etkilemeye çalıştıkları önemli psikolojik eylemler hakkındaki düşünceleri ikna bilgisinde merkezi bir konuma sahiptir.
Bunlar; (algılar, inançlar, hisler, arzular, niyetler ve kararlar)
Pazarlamacıların Taktikleri Hakkındaki Düşünceler:
Bir ikna taktiği ile iknaya aracılık eden bir psikolojik durum arasında olası bir bağlantı algıladığında anlam kazanır.
Örneğin dikkat, duygu ya da güvenin bir aracı olarak kullanıldığında, reklamda bir ünlünün kullanılması bir ikna taktiği olarak anlamlı hale gelecektir. Ancak bu durum kişinin, ünlülerin varlığının tepkilerini etkileyebileceğine inanması durumunda geçerlidir.
Kişinin Kendi İkna ile Baş Etme Taktikleri Hakkındaki Düşünceleri:
Kendileri üzerlerindeki ikna girişimlerini yönetmek için yürütülen eylemler hakkında bilişsel, duygusal veya fiziksel inançlar geliştireceklerdir.
Örneğin, duygusal tepkilerinin reklamlarda gösterilen veya söylenenlerden de daha güçlü şekilde etkilendiğini algılayabilirler. Tam tersine, kendi dikkatlerini, hayal ettikleri şeyleri veya ürün faydaları hakkındaki kendi akıl yürütme becerilerinin daha yüksek olduğuna da inanabilirler.
İnsanlar, ajansın eylemleri, hedeflerde ürettiği psikolojik etkiler ve oluşan davranışsal sonuçlar arasındaki ilişkiler hakkında düşünceler geliştireceklerdir.
Örneğin, ajansların bazı özel davranışlar (bebeklerin gösterilmesinin insanları daha duygusal hale getirmesi gibi) sayesinde insanlar üzerinde belirli psikolojik etkileri kolaylıkla nasıl üretebildikleri ve bu etkilerin davranışları etkilemede ne kadar güçlü olduğu (insanları duygusal hale getirmenin, ürünü satın alıp almama konusunda çok güçlü bir etkiye sahip olması gibi) hakkında fikir sahibi olacaklardır.
Örneğin, Bu bebek reklamlarını izleyince sizde oluşturduğu duygusallığı ve rahatlamayı hissedebilirsiniz (hissetmezseniz zaten duygusuz bir insan olma ihtimaliniz vardır)
(Reklamda duygu ve çekicilikler konusunu ise ayrı bir yazıda kaleme alacağız)
İkna konusunda tüketiciler pazarlamacıların olası nihai hedefleri hakkında inançlar geliştireceklerdir. Tüketiciler için asıl hedef ise ikna ile başa çıkmanın etkin olmasıdır. Böylece psikolojik davranışlar ve fiziksel eylemler kişinin öğrenmesini, tutum geliştirmesini ya da diğer hedeflerine ulaşmasını sağlayacaktır.
Aynı zamanda tüketici satış elemanlarının ve reklamcıların asıl amaçlarının onu ürün ya da hizmete yönelik tutumlarını ve düşüncelerini etkilemeye çalışmak olduğunun da farkındadır.
Tüketiciler, pazarlamacıların reklam ve satış kampanyalarında ulaşmaya çalıştıkları hedeflerini şu şekillerde algılamaktadırlar:
• Pazarlamacının belirli özellikleriyle ilgili inançları etkileme,
• Üçüncü tarafların izlenimlerini yönetme (düzenleyicilerin, rakip firmaların düşünceleri), • İkna girişiminde pazarlamacının emek, para ve zaman yatırımını yönetme,
• Kendi imajını yönetme (bir kampanyada, bireysel kimlik veya kurum kültürü için ahlaki standartları yansıtma),
• Tüketicinin imajını yönetme (Tüketicilerin istediği her türlü saygı düzeyini sergileme),
• İkna girişimleri neticesinde edinilen deneyimsel faydaları yönetme (bir reklam kampanyasının oluşturulmasında veya müşteri etkileşimleri sırasında kişisel ihtiyaçların karşılanması).
Elbette tüm bunları bilimsel bir temele dayandırmadan olmaz. Bu temelde ise İkna Bilgi Modeli incelenecektir...
İkna Bilgi Modeli
İkna bilgi modeline göre tüketiciler, ikna etme/edilme konusunda
bilgi geliştirir ve bu bilgiyi satış görevlisiyle olan diyaloglarında
kullanırlar (Akalın ve Dilek, 2007).
İkna Bilgi Modelinin İşleyişi;
İkna bilgi modeli,
tüketicilerin (hedef kesim),
satışçıların (reklam alanında çalışanlar, pazarlamacılar benzeri esas
olarak ikna girişimine yön veren bireyler) ikna girişimine nasıl tepki verdikleri ile ilgili genel kapsamlı bir
teoridir.
İkna bilgi modelinin esas iddiası,
tüketicilerin bir aktörün onu etkileme teşebbüsünü anlamlandırmak
için ikna bilgisini kullanabildiğini ve ikna durumunu kendi hedefleri
doğrultusunda yönetmeye çalışması olmaktadır.
Şekilde İkna Bilgi Modeli, bireylerin
neden ikna oldukları üstünde
durmaktadır. Model aracılığıyla ilk
olarak tüketicinin ikna bilgisinin
nasıl oluştuğu, ürünle pazarlar
hakkındaki niteliklere ilişkin
bilgilerin nasıl kullanıldığı gibi
sorulara yanıt aranmakta, model
ikna edeni ve ikna edilmek
istenenleri de ifade edilmektedir
(Şahin, 2010).
İkna Bilgi Modeli, ajans ile hedef arasındaki ikna sürecindeki
etkileşimi göstermektedir. Şekildeki terimlerden “hedef”(target),
ikna girişimde ikna edilmek istenen tarafı (örn: seçmen, tüketici)
ifade etmektedir.
“Ajans”(agent) ise bir ikna girişiminde hedefini ikna etmek isteyen
tarafı (örn: bir reklam kampanyasından sorumlu firma, bireysel satış
elemanı) ifade etmektedir.
Kişilerin inanç, tutum, karar ve eylemlerini etkilemek amacıyla
tasarlanan mesajlarla ajansın stratejik davranışları ile hedefin
algılarını değiştirmek için yaptığı eylemlere “ikna girişimi”(attempt)
adı verilmektedir.
Tüketici bakış açısıyla, ajansın doğrudan gözlemlenebilen
davranışları “ikna olayı” (persuasion episode) olarak tanımlanmıştır.
Dolayısıyla hedef, ajans tarafından aynı konuda gönderilen bütün
mesajları ikna girişimi olarak algılayabilmektedir ve bu girişim
aynı ajanstan gelen tek bir reklam, satış/hizmet sunumu da
olabilmektedir.
“Başa çıkma” (cope) ifadesi ise hedefin, ajansın ikna girişimi ile
mücadele etmesini, bu girişimlere verdiği cevabı ifade etmektedir.
Ayrıca hedef için “ikna olayı ile başa çıkma” ifadesi ise ikna olayında
sadece bilişsel ve fiziksel eylemleri değil aynı zamanda bir ikna
girişiminde ajansın ikna davranışları hakkındaki düşüncelerini de
kapsamaktadır (Friestead ve Wright, 1994:2-3).
İkna Bilgi Modeli esasen ikna girişimin sonuçlarını belirlemek
ve şekillendirmek için birbiriyle etkileşim içerisinde olan üç bilgi
yapısına odaklanır.
Bu üç farklı yapı;
• İkna bilgisi; (ajans veya hedef için) bir kişiye ikna girişimlerini
tanıma, analiz etme, yorumlama, değerlendirme ve hatırlama imkanı
tanır. Ayrıca etkili ve uygun olduğu düşünülen ikna girişimiyle başa
çıkma taktiklerini seçip uygulama olanağı tanır.
• Ajans bilgisi; bir reklamcı veya satış elemanı gibi ajansın özellikleri,
yetenekleri ve ikna amaçları hakkındaki düşüncelerdir
• Konu bilgisi; ürün, hizmet ve aday gibi mesaja konu olan konular
hakkındaki düşünceler.
Sonuç olarak model ikna bilgisinin ;
a) İkna aracı olarak psikolojik olaylar,
b) Psikolojik olayların sebep ve sonuçları,
c) Psikolojik olayların önemi,
d) İnsanların psikolojik tepkilerini kontrol edebilme derecesi,
e) İkna sürecinin zamansal seyri,
f) Belirli ikna taktiklerinin etkinliği ve uygunluğu, hakkında
oluşturulan birbiriyle ilişkili bir dizi inanç seti olduğunu öne
sürülmektedir.
Kaynakça
TC Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Sosyal Medya Fenomenlerinin İkna Bilgi Modeli Kapsamında Ürünün Yayılma Hızı Ve Marka Tercihi Üzerine Etkileri Hazırlayan Şerife Koçak İşletme Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Tesettür Moda Reklamlarında İkna Bilgi Modelinin Kullanımı: Y Kuşağına Yönelik Bir Uygulama Hazırlayan Mustafa Enes Tepe İşletme Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Danışman Dr. Öğr. Üyesi Murat Öz Karaman
Nasıl biz insanların günlük uyanma, kahvaltı yapma, giyinip işe/okula gitme, ve sonra tekrar uyuma gibi günlük rutin yaşantıları varsa markaların da günlük uyanma, yaşantısını sürdürme, haklarında kararlar verilme gibi rutinleri vardır. Her ne kadar markaları konumlandırma yoluyla bir insan yerine koymaya çalışsalar da, markaların bizden farkı dinlenmeyip, tatil yapmayıp ve sürekli aktif olurlarıdır. İşte şimdi sizlere o sevdiğiniz, onsuz yapamadığınız markaların bir günlük yaşam serüvenini gözler önüne sereceğiz...
Ben oldukça ünlü bir markayım -yani en azından ben öyle düşünüyorum- Ben dünyanın birçok kısmından satıştayım ve pazar payım oldukça büyük ve karlı. Uzun zamandır bu piyasadayım (yaşımı sormazsanız sevinirim) ve markaların ölümsüz olduğu konusundaki söylentinin gerçek olduğunu umuyorum. Benim bir marka yöneticim var ve kendisi bu firmada oldukça yüksek bir konumda çalışıyor. Marka yöneticim, marka yönetimi komitesinde diğer marka yöneticilerine ve benim geleceğimi etkileyen diğer bilimlere rapor veriyor. İnsanlar güçlü markalarının kolay yöneleceğini sanıyor ama bu doğru değil. İşte benim bir günüm. 08.00: Ajans haberleri. Uluslararası reklam ajansları harekete geçti ve önümüzdeki ay rekabet ortamına tekrardan giriş yapacağız. Ajanstakiler aslında fena bir iş çıkarmadılar ama beni tam olarak anladıklarını sanmıyorum. Umarım firma yöneticilerin bu yeni ajansa genel bir bilgilendirme yapar, çünkü hatırladığım kadarıyla bundan önceki iş de parlak değildi. 09.00: Kampta panik. Evvelki gün Fransa'daki fabrikada bir kalite sorunu yaşandı ve olay anında basına yansıdı. Beni insanları zehirlemekle suçladılar. Basın niye sadece hep kötü haberler yayınlar ki? Şu anda ne tür bir açıklama yapacağımızı tartışıyorlar. Konuşmalar halen devam ediyor, telefonlar çıldırmış durumda ve halka halen bir yanıt vermedik. Kurumsal İletişim bölümü bir an önce kendine gelmezse işler daha da kötüye gidecek. Hiç mi kriz yönetimi duymamış bunlar? Ya benim imajım ne olacak? İnsanlar bana güveniyor, benim en üst kalitede olduğuma inanıyorlar. Başım ağrımaya başladı! 10.00: Nihayet haberler iyi. Dolar bazında değerlendirmem yapıldı ve dünyadaki en iyi 20 marka arasına girdim. Üst düzey yöneticilere, benim stratejik bir servet olduğumu hep söylemiştim ama inanmışlar mıydı? "Ben demiştim" dememek için kendimi zor tuttum. 11.00: Asya'dan, oradaki yerel kültüre koyabilmek için kişiliğimin değiştirilmesi talebi geldi. Marka yöneticim, "hayır" yanıtını verdi. Doğru cevap. Marka yöneticim benim marka kişiliğim konusunda istikrarlı olmamız gerektiğini, ama kampanyalar dahilinde uygun nitelikte ön plana çıkan edebileceğimizi ve beni yerleştirmek için pazar iletişime kullanabileceğimiz ekledi. 12.30: Öğle yemeği ve hazımsızlık. Oldukça alakasız bir kitleye hitap eden bir içki markası ile ortaklık teklifi geldi. Hayır, ben almayayım. Satışlarının tavan yapacağı vaat edilse de, benim değerlerim bu duruma uygun değil. Yani gerçekten! Kim öyle uyduruk bir markayla kol kola görmek ister ki? İmaj her şeydir. 14.00: Marka yöneticim pazarlama şefi tarafından çağırıldı ve benim ne durumda olduğumu sordu. Başka bir deyişle, pazarlama şefi firma işini değil marka işini sordu. Marka yöneticim işte bu denli güzel bir soruya son derece sıradan bir cevap verdi. "Bu konu hakkında biraz düşünmeliyim". bu cevabı çok düşündü mü merak ettim? 14.30: Gerildim. Bu tam bir işkence! Beni nereye kadar esnetecekleri konusu, marka yöneticimin deyimiyle "genişletecekleri" konusunu tartışıyorlar. Hangi hedef kitle, niçin, işe yarayacak mı, benim şimdiki konumlandırmam ne olacak, vs... Çok rahatsız oldum, sanki hastayım da birkaç sözde uzman doktor bir araya gelmiş hakkımda konuşuyorlarmış gibi. 16.00: Londra'dan mesaj var. Eski moda göründüğün ve yenilemem gerektiği bildirildi. Çok teşekkürler arkadaşlar -ya siz ne olacaksınız? Yani, yeni tarz bir ambalaj fena olmaz aslında, ama mantıklı olalım ve karakterimin dışında bir şeye girişmeyelim. Evrilmeye varım ama devrilmeye yokum. Marka yöneticim bu konuyla ilgilileneceğini söyledi. 16.30: Sıkıntı bastı. Ekonomik kriz sebebiyle pazarlar düştü. Üst düzey yöneticiler benim ve diğer markaların tanıtım bütçelerini kısma kararı aldı. Argümanlardan biri, "yeterince odaklandığımız taktirde bütçe kısmak iyidir", diğeri ise "rakiplerimiz sessiz kalacaksa, şimdi zaman daha fazla para harcayarak daha büyük pazar payı yaratmak ve daima kalıcı olan marka olarak hatırlanmak zamanıdır". Ben bu iki görüşü tuttum aslında ama korkarım bütçe kısıcılar kazanacak bu tartışmayı. Pazarlama müdürü cesurca bir karar aldık ve marka yöneticimin, marka harcamalarının olduğu gibi devam etmesi ve kısıntıların başka yerden yapılması fikrine destek verdi. 18.00: Günü tam bitiriyorum ki sunduğumuz "müşteri ilişkileri yönetimi programı" önerisinin kabul edildiği haberini aldım. Harika! Artık bütün müşterileri teker teker tanıma şansım olacak. Değerli olanlara ve bana sadık kalanlara sahip çıkabileceğim. Umarım ekibim fazla teknolojiye vakit kaybetmez ve tüketicilerin bu iyi ilişkilerini daha fazla nasıl yararlanabileceği konusuna odaklanırlar. 18.30: Hadi çıkıp kendimizi gösterelim. Bu gece, sponsor olduğu bir etkinliğe gidiyorum. Görüntüler YouTube'da yer alacak. Yarın görüşürüz. Kaynak: İleri Düzey Marka Yönetimi & Değişen Dünyada Markaları Yönetmek - Paul Temporal
Jenerik Marka Nedir? Yazımızın girişindeÜnlü pazarlama ustası Jack Trout "Farklılaş ya da öl!" derken markaların farklılaşmasını, farklılaşamayan markaların ise öleceğini vugular. Bu vurgu kuşkusuz gerçektir ve bu farklılaşmaya biraz tuz biber olarak konumlandırma da katılırsa tadından yenmez. Konumlandırma konusuna ayrıntılı olarak ilerleyen yazılarda bahsedeceğiz. Dedik ve şimdi bahsetme zamanımız geldi! Önce Konumlandırmanın
kavramına bir göz atalımKonumlandırma; bir
markanın diğer markalarla (özellikle de aynı sektördeki rakipleriyle)
ayrıştırılmasıdır. Bu marka ismi, sözcükler, şekiller, harfler,
sayılar,ambalajlar türlü şekillerde olabilir.
pazarlamaturkiye.com ise Müşterinin aklında perakendecinin rakiplerine kıyaslayabileceği ve üstün olarak algılanacağı bir imaj yaratmak için bir tanıtım, tutundurma ve satış geliştirme programının tasarlaması ve uygulanmasıdır. diyor.
Konumlandırma sözcüğünü
pazarlama dünyasına Jack Trout ve Al Ries kazandırmıştır.
Konumlandırma henüz bilinmese bile, reklamcılar
bu olguyu zaten uzun zamandır kullanıyorlardı. Örneğin, Dove. Reklamcılığın
duayenlerinden David Ogilvy, elli yıl kadar önce Dove’un konumlandırmasını
yaptı. Konumlandırma kavramının sahibi Jack Trout’un ‘Konumlandırma’ kitabından
iki yıl sonra, 1983’te basılan ‘Ogilvy on Advertising’ içerisinde David
Ogilvy’nin söylediği bir şey var: ‘Dove’u erkekler için bir temizleyici sabun
olarak da konumlandırabilirdim, ama kuru cildi olan kadınlar için bir güzellik
sabunu olarak konumlandırmayı seçtim.’ Bu konumlandırmanın üzerinden yarım
asırdan fazla zaman geçti. (…) Philip Morris, 1924’te Marlboro’yu bir ‘kadın
sigarası’ olarak piyasaya sürdü ve ‘Mild as may’ (Mayıs kadar hafif) sloganıyla
konumlandırmasını destekledi. Konumlandırma başarılı oldu, fakat yıllar
içerisinde satış rakamlarından memnun kalınmayınca 1950’lerde Leo Burnett’tan
yardım istediler. Leo Burnett, markayı erkeksileştirmek için yeniden
konumlandırma yapma çalışmalarına başladı. Sonunda, içinde bugün çok iyi
bildiğimiz kovboyun da bulunduğu bir dizi erkeksi imaj ile çıkageldiler. Her ne
kadar araştırmalar şehirli erkeklerin kendilerini kovboylarla özdeşleştirmediğini
söylese de onlar, Philip Morris’i bu imajla yola çıkmaya ikna ettiler.
Marjinlerde yer alan Marlboro markası bir yıl içerisinde en çok satan dördüncü
marka makamına yükseldi.”
Burnunu marka işlerine sokan bir reklamcı olarak
Trout ve Ries’ın “konumlandırma”nın halkla ilişkiler disiplini üzerinden
yapılabileceği noktasındaki aşırı vurgularından son derece rahatsız olmakla
birlikte adı geçen yazıdan bir de Hİ olgusu aktaralım: “Sigmund Freud’un yeğeni
olan Bernays, kamuoyunu ve kamu algısını değiştirmek için bilinçaltını
hedefleyen stratejiler tasarladı. Yaptığı pek çok projede büyük başarılara
ulaştı. Örnek vermek gerekirse, American Tobacco Company, 1920’lerde sigaranın
çok maskülen bir algısı olması nedeniyle bu algıyı değiştirmek için Bernays’den
yardım istedi. Bernays de New York Şehir Panayırı’ndaki yürüşe katılmak için
genç bekar kadınları örgütledi. Sonra da basını bazı genç kadınların yürüyüşte
bir protesto gösterisi yapacakları yönünde bilgilendirdi. Bu kadınlar kortej
önünden geçerken çıkardıkları sigaraları yaktılar ve yürüyüşe öylece devam
ettiler. Sonraki gün, ülke çapında bütün gazetelerde kadınlardan ve ellerindeki
‘özgürlük meşaleleri’nden söz ediliyordu. Sonraki dönemde sigara içmek,
kadınların özgürlüğünü simgeleyen en büyük öğe haline geldi.”
Peki konumlandırma neden bu kadar önemlidir?
Cevabı çok basit tabii ki de diğer markalardan farklılaşmak için. Örneğin Coca-Cola kırmızı renk ile farklılaşmak için her reklamında kırmızı kullanmakta ve böylece kırmızı renkli içecek markası diyince aklımıza ilk Coca-Cola gelmekte.
İnanmıyorsanız kendinize sorun ve cevabı alın.
Veya üç çizgili giyim markası hangisidir diye sorduğumuzda alınan cevabın Adidas olması gibi... veya da Aklınıza gelen ilk portakallı gazoz hangisidir? diye sorulunca Fanta cevabını almanız gibi...
Farklılaşma önemlidir çünkü bütün ürünler aynı fabrikalarda aynı şekilde üretilir, Dido ve Kitkat aynı çikolatayla, aynı gofretle üretilir ama hangisini seçeceğimiz bize sunulan marka algısıyla ortaya çıkar. Bu marka algısı ise pazarlamadan, reklamdan ve tutundurmadan geçer. Markanın tüketici zihninde bir olayı çağrıştırması kolay değildir yıllar ve uzun çalışmalar süresince bu durum meydana gelmiştir.
Örneğin Volvo, hedef kitlesinin zihninde güvenli araba şeklinde oturmuştur, ve A101, BİM hep ucuz marketlerdir. Konumlandırma yoluyla markalar zihinlerde güçlü etkiler bırakmaktadır.
Bu konumlandırmanın stratejileri de vardır elbette,
7 Başlık altında oluşmuştur.
Bunlar;
1 Ürün karakteristiğine veya tüketici faydasına göre konumlandırma
Temel olarak ürünün özelliklerine veya tüketici faydasına odaklanır. Çeşitli özellikler olabilir. Dayanıklılık, ekonomi, güvenlik gibi. Örneğin bazı motorsiklet markaları yakıt ekonomisine odaklanırken, bazıları kuvvete bazıları görüntüye bazıları dayanıklılığa odaklanıyor.
2 Fiyata göre konumlandırma
Kalite algısını fiyatla yaratmadır. Örneğin bir mağazada 35 TL den 200 Tl ye pantolon çeşidi olsa ilk akla gelen 35 tl lik pantolonun kalitesiz olduğu yönünde olur. Fiyat-kalite algısı birçok sektörde yaygın şekilde kullanılır.
3 Kullanım veya uygulamaya göre konumlandırma
Kullanım dönemine bir örnek olarak Nescafe kahve kendini yıllarca kış ürünü olarak konumlamış ve bunu destekleyen reklamlar yapmıştır. Soğuk kahveyi de lanse ederek yaz mevsimi ürünü olarak da konumlanmıştır ve pazarı genişletmiştir. Ürünün yeni kullanım alanlarını da pazara anlatmak hem pazarı genişletir hem de yeni kullanıcılara ulaşır.
4 Ürün süreçlerine göre konumlandırma
Ürünü kullanıcıları veya kullanıcı kesimi ile iliştirmek de diğer konumlandırma opsiyonudur. Bazı kıyafetler mesela kot pantolonlar moda imajı yaratmak için “özel tasarım” ile çıkar. Bir model veya özel bir kişi ürünün yüzü olur ve kullanıcıları ve marka imajını etkiler.Yeni kullanıcı kitlesine ulaşmaya çalışılır. Örneğin Johnson and Johnson şampuan bebek konumlandırmasını değiştirip saçını daha sık yıkayan yumuşak dokunuşlu bir şampuan arayanlara yönelmiştir. Bu da Pazar payını arttırmıştır.
5 Ürün sınıfına göre sınıflandırma
Bazı ürün sınıflarında konumlandırma daha kritik olabilir. Örneğin, dondurulmuş kuru kahvenin konumlandırması normal ve hızlı kahveyi de düşünerek yapılmalı. Diğer bir örnek kurutulmuş süt üreticileri ürünlerini kahvaltıya alternatif olarak “hızlı kahvaltı” veya diyet ara öğün olarak konumlandırması düşünülebilinir.
6 Kültürel sembollere göre konumlandırma
Günümüzde reklamcıların bir çoğu ürün konumlandırması için toplumda yer edinmiş kültür sembollerini kullanıyor. Kritik nokta insanların kafasında yer edinmiş olması ve rakiplerin bu sembolü kullanmaması.
7 Rakiplere göre konumlandırma
Bu tür konumlandırmalarda rakipler incelenir ve referans alınır. Bazı durumlarda rakip dominant olabilir. Bazen rakiplerle aynı konumlandırma kullanılabilir reklamcılar, bazen de rakibi temel alıp başka bir konumlandırma üretebilir. İyi bir örnek, Colgate ve pepsodent. Colgate pazara ilk girdiğinde aile sağlığına odaklanmışken pepsodent çocuklar için 24 saat korumaya odaklanmıştı. Colgate rekabetten dolayı konumlandırmasını aile korumasından çocuk dişi sağlığına çevirdi. Bunda rekabet önemli rol oynadı.
Bu yazımda sizlere '' Markaların Kelime Karşılığı yani Markalar Neyi Anlatıyor ? '' adlı okuduğum ilginç ve güzel bir yazıyı sizinle paylaşmak istedim...
Kelimelerin hayatımızdaki yeri tartışılmaz… Kelimelerle ilişkilendirilemeyen bir anlatımdan bahsetmek her ne kadar zor ise, pazarlamayla ilişkilendirilemeyen bir markadan söz etmek de bir o kadar zor bir kavram günümüzde.
Bir marka stratejisi yaratmanın başında ilk olarak şüphesiz marka adı gelir. Peki marka adları, marka kimliği yaratma konusunda ne kadar iyi sürdürülebiliyor dersiniz?
Zihinlerde bir söz veya kelimeye sahip olmak; onunla anılıyor, anlatılıyor olmak elbette ki oldukça zor bir kavram. Çünkü günümüz tüketicisi, marka mesajını alım konusunda pasiflikten oldukça uzaklaştı. Araştıran, sorgulayan, benimseme noktasında oldukça seçici olan bir kitle haline geldi.
Bir markanın pazarlama iletişimi konusundaki konumunu, marka stratejisini tüketiciye aktarabilme yeteneği belirler oldu. Hal böyle olunca, markalar da kendi içlerinde yarattıkları konumlandırmayı canlandırmak, markayı nefes alabilen, günlük hayatta tüketiciye eşlik edebilen bir hale sokmak zorunluluğunda kaldılar. Diğer bir deyişle, marka kişiliği yarattılar.
ThinkNeuro’nun yaptığı araştırma ile Türkiye’deki başarılı markaların marka kişilikleri nöromarketing tekniği ile mercek altına alındı. Böylece her biri kendi kategorisinde lider markaların “kişisel özellikleri” çıkarılmaya çalışıldı.
Buna göre Marka - Kelime endeksi şu şekilde ilerledi;
Nöro Pazarlama, nöro kelimesine bakarsak Nörolojiye, yani genel olarak beyin, sinir sistemleri, hafıza gibi bir anlam yüklemek yanlış olmaz. Nöro pazarlama kısaca pazarlamacılara, tüketiciyi satın almaya iten nedenlerin araştırmak, anlamak konusunda yardımcı olur.
Nöro Pazarlama'da bu bilgilerin tamamı pazarlamacılar için faydalıdır ancak bu tanımlamaların ardında yatan nedenler de aynı derecede önemlidir. Bu değer nereden geliyor? Paketleme onların satın alma kararında ne kadar etkili oluyor? Bir ürün veya promosyon onların beyninde değerlendirilirken neler gerçekleşiyor?
Karikatürde de olduğu gibi tüketiciler genellikle ne satın almak istediklerini, ne kadar ödemek istediklerini ve bazı durumlarda onlara en uygun promosyonları tanımlayarak kendi statü ve kazançlarına göre en uygun ürünleri almaya meyilli olurlar.Buna bir nevi kazan kazan ilişkisi de diyebiliriz.
Şirketler tüketicileri ve onların alışkanlıklarını araştırmak için her yıl AR-GE çalışmaları için milyonlarca dolar ve emek harcarlar. Örneğin ; Campbell’s Soup, Gerber ve Frito-Lay gibi markalar nöropazarlamayı paket tasarımları için kullanmışlardır. Ürünlerin paketleri parça parça tüketicilere gösterilmiştir ve onların verdiği pozitif, nötr ve negatif cevaplar kayıt edilmiştir. Bu bilgiler geniş çaplı görüşmeler sırasında renk, yazı büyüklüğü ve resimler gibi değişen elementler gibi belirli noktaları analiz etmek için kullanılmıştır Frito-Lay örneğine bakacak olursak, patates resimleri ile birlikte kullanılan mat ambalajların negatif cevaplar vermediğini tespit ederken, patates resimleri ile birlikte kullanılan parlak ambalajların negatif cevaplar verdiğini tespit etmiştir. Bir süre sonra yeni ambalajlar tasarlanmış ve parlak ambalajlar kaldırılmıştır. Kaynak: www.ayhankaraman.coms