Bir marka yaratmak istiyoruz şöyle fiyakalı bir isim bulduk diyelim sonra da güzzeel bir logo çizdirdiniz (bana) ee n'oldu şimdi dünyaca ünlü bir marka mı olduk?
Cevap: HAYIR
Hayat bizden hep daha fazlasını istediği gibi, biz de hayattan daha fazlasını istemeliyiz. Markalar da böyledir.
Bir marka, sadece bir logo veya isimden çok daha fazlasıdır, bir işletmenin müşterilerinin ve paydaşlarının zihninde zaman içinde oluşturduğu genel algı ve itibardır. İnsanların belirli bir iş, ürün veya hizmetle ilgili sahip olduğu duygular, deneyimler ve çağrışımlardır.
Markalaşma yıllar süren bir süreçtir. Bu algıyı, hayal ettiğimiz itibarı yaratma ve yönetme sürecidir.
İçeriği ise şu şekildedir;
İşletmenizin değerlerini, kişiliğini ve benzersiz satış teklifini tanımlamayı ve ardından bunları çeşitli pazarlama kanalları aracılığıyla hedef kitlenize etkili bir şekilde iletmeyi içerir.
Güçlü bir marka, bir işletmenin kendisini rakiplerinden ayırmasına, müşteri sadakati oluşturmasına ve müşterilerinin zihninde kalıcı bir izlenim yaratmasına yardımcı olabilir.
Öte yandan zayıf veya olumsuz bir marka, yıllarca elde etmeye çalıştığımız işletmemizin itibarına zarar verebilir ve müşteri çekmeyi bırakın müşterileri elde tutmayı dahi zorlaştırabilir.
Bu nedenle, işletmelerin güçlü bir marka oluşturmak ve sürdürmek ve bunun iş hedefleri ve değerleriyle uyumlu olmasını sağlamak için zaman ve kaynak ayırması çok önemlidir.
İnsanlar her zaman birbirlerini ikna etmeye çalışırlar. Örneğin dışarıya çıkmak için annesinden izin alan bir çocuk annesini ikna etmelidir. Bu örnekteki gibi ikna hayatın birçok yerinde kullanıldığı gibi özellikle pazarlama ve reklamda kullanılmıştır. Biz de bu yazımızda iknayı, ikna yapısını ve dayandırdığı psikolojik etkileri örneklerle açıklayacağız.
İkna kavramı tarihsel olarak Aristo’ya dayanmaktadır.
Aristo iknada konuşmacının kişiliğinin, hedefin özelliklerinin ve ikna
edenin özelliklerinin mesajın ikna gücü üzerindeki etkilerinden
bahsetmiştir (Demirtaş, 2004).
Aristo’nun gözlemlerine göre insanlar düşünen bir varlık olduğu
için neredeyse her gün diğer insanları ikna etme girişiminde
bulunmaktadır.
İknaya yönelik bütün durumlarda asıl amaçlanan ise hedef kitleyi
başlama noktasından alıp arzulanan noktaya getirmektir.
Bu tutum değişikliği Aristo tarafından ikna olarak tanımlanmıştır
(Balcı, 2006:7).
İkna Bilgisinin Yapısı ve İçeriği;
İkna bilgisi, günlük hayatın en önemli bilgi alanlarından bir tanesidir. İnsanların öz benliklerini (inançlarını, duygularını, tutumlarını, kararlarını ve düşünce süreçlerini) dolayısıyla hayatlarının gidişatını ustaca değiştirme yeteneklerine sahip ajansların çabalarını hakkında bilgi verir ve önemli bir yorumsal düşünce sistemidir.
Friestead ve Wright (1994) bu düşünce sisteminde ikna bilgisinin beş farklı duruma yönelik düşünceden oluştuğunu ifade etmişlerdir.
Psikolojik Vasıtalarla İlgili Düşünceler: Ajansların İnsanları etkilemeye çalıştıkları önemli psikolojik eylemler hakkındaki düşünceleri ikna bilgisinde merkezi bir konuma sahiptir.
Bunlar; (algılar, inançlar, hisler, arzular, niyetler ve kararlar)
Pazarlamacıların Taktikleri Hakkındaki Düşünceler:
Bir ikna taktiği ile iknaya aracılık eden bir psikolojik durum arasında olası bir bağlantı algıladığında anlam kazanır.
Örneğin dikkat, duygu ya da güvenin bir aracı olarak kullanıldığında, reklamda bir ünlünün kullanılması bir ikna taktiği olarak anlamlı hale gelecektir. Ancak bu durum kişinin, ünlülerin varlığının tepkilerini etkileyebileceğine inanması durumunda geçerlidir.
Kişinin Kendi İkna ile Baş Etme Taktikleri Hakkındaki Düşünceleri:
Kendileri üzerlerindeki ikna girişimlerini yönetmek için yürütülen eylemler hakkında bilişsel, duygusal veya fiziksel inançlar geliştireceklerdir.
Örneğin, duygusal tepkilerinin reklamlarda gösterilen veya söylenenlerden de daha güçlü şekilde etkilendiğini algılayabilirler. Tam tersine, kendi dikkatlerini, hayal ettikleri şeyleri veya ürün faydaları hakkındaki kendi akıl yürütme becerilerinin daha yüksek olduğuna da inanabilirler.
İnsanlar, ajansın eylemleri, hedeflerde ürettiği psikolojik etkiler ve oluşan davranışsal sonuçlar arasındaki ilişkiler hakkında düşünceler geliştireceklerdir.
Örneğin, ajansların bazı özel davranışlar (bebeklerin gösterilmesinin insanları daha duygusal hale getirmesi gibi) sayesinde insanlar üzerinde belirli psikolojik etkileri kolaylıkla nasıl üretebildikleri ve bu etkilerin davranışları etkilemede ne kadar güçlü olduğu (insanları duygusal hale getirmenin, ürünü satın alıp almama konusunda çok güçlü bir etkiye sahip olması gibi) hakkında fikir sahibi olacaklardır.
Örneğin, Bu bebek reklamlarını izleyince sizde oluşturduğu duygusallığı ve rahatlamayı hissedebilirsiniz (hissetmezseniz zaten duygusuz bir insan olma ihtimaliniz vardır)
(Reklamda duygu ve çekicilikler konusunu ise ayrı bir yazıda kaleme alacağız)
İkna konusunda tüketiciler pazarlamacıların olası nihai hedefleri hakkında inançlar geliştireceklerdir. Tüketiciler için asıl hedef ise ikna ile başa çıkmanın etkin olmasıdır. Böylece psikolojik davranışlar ve fiziksel eylemler kişinin öğrenmesini, tutum geliştirmesini ya da diğer hedeflerine ulaşmasını sağlayacaktır.
Aynı zamanda tüketici satış elemanlarının ve reklamcıların asıl amaçlarının onu ürün ya da hizmete yönelik tutumlarını ve düşüncelerini etkilemeye çalışmak olduğunun da farkındadır.
Tüketiciler, pazarlamacıların reklam ve satış kampanyalarında ulaşmaya çalıştıkları hedeflerini şu şekillerde algılamaktadırlar:
• Pazarlamacının belirli özellikleriyle ilgili inançları etkileme,
• Üçüncü tarafların izlenimlerini yönetme (düzenleyicilerin, rakip firmaların düşünceleri), • İkna girişiminde pazarlamacının emek, para ve zaman yatırımını yönetme,
• Kendi imajını yönetme (bir kampanyada, bireysel kimlik veya kurum kültürü için ahlaki standartları yansıtma),
• Tüketicinin imajını yönetme (Tüketicilerin istediği her türlü saygı düzeyini sergileme),
• İkna girişimleri neticesinde edinilen deneyimsel faydaları yönetme (bir reklam kampanyasının oluşturulmasında veya müşteri etkileşimleri sırasında kişisel ihtiyaçların karşılanması).
Elbette tüm bunları bilimsel bir temele dayandırmadan olmaz. Bu temelde ise İkna Bilgi Modeli incelenecektir...
İkna Bilgi Modeli
İkna bilgi modeline göre tüketiciler, ikna etme/edilme konusunda
bilgi geliştirir ve bu bilgiyi satış görevlisiyle olan diyaloglarında
kullanırlar (Akalın ve Dilek, 2007).
İkna Bilgi Modelinin İşleyişi;
İkna bilgi modeli,
tüketicilerin (hedef kesim),
satışçıların (reklam alanında çalışanlar, pazarlamacılar benzeri esas
olarak ikna girişimine yön veren bireyler) ikna girişimine nasıl tepki verdikleri ile ilgili genel kapsamlı bir
teoridir.
İkna bilgi modelinin esas iddiası,
tüketicilerin bir aktörün onu etkileme teşebbüsünü anlamlandırmak
için ikna bilgisini kullanabildiğini ve ikna durumunu kendi hedefleri
doğrultusunda yönetmeye çalışması olmaktadır.
Şekilde İkna Bilgi Modeli, bireylerin
neden ikna oldukları üstünde
durmaktadır. Model aracılığıyla ilk
olarak tüketicinin ikna bilgisinin
nasıl oluştuğu, ürünle pazarlar
hakkındaki niteliklere ilişkin
bilgilerin nasıl kullanıldığı gibi
sorulara yanıt aranmakta, model
ikna edeni ve ikna edilmek
istenenleri de ifade edilmektedir
(Şahin, 2010).
İkna Bilgi Modeli, ajans ile hedef arasındaki ikna sürecindeki
etkileşimi göstermektedir. Şekildeki terimlerden “hedef”(target),
ikna girişimde ikna edilmek istenen tarafı (örn: seçmen, tüketici)
ifade etmektedir.
“Ajans”(agent) ise bir ikna girişiminde hedefini ikna etmek isteyen
tarafı (örn: bir reklam kampanyasından sorumlu firma, bireysel satış
elemanı) ifade etmektedir.
Kişilerin inanç, tutum, karar ve eylemlerini etkilemek amacıyla
tasarlanan mesajlarla ajansın stratejik davranışları ile hedefin
algılarını değiştirmek için yaptığı eylemlere “ikna girişimi”(attempt)
adı verilmektedir.
Tüketici bakış açısıyla, ajansın doğrudan gözlemlenebilen
davranışları “ikna olayı” (persuasion episode) olarak tanımlanmıştır.
Dolayısıyla hedef, ajans tarafından aynı konuda gönderilen bütün
mesajları ikna girişimi olarak algılayabilmektedir ve bu girişim
aynı ajanstan gelen tek bir reklam, satış/hizmet sunumu da
olabilmektedir.
“Başa çıkma” (cope) ifadesi ise hedefin, ajansın ikna girişimi ile
mücadele etmesini, bu girişimlere verdiği cevabı ifade etmektedir.
Ayrıca hedef için “ikna olayı ile başa çıkma” ifadesi ise ikna olayında
sadece bilişsel ve fiziksel eylemleri değil aynı zamanda bir ikna
girişiminde ajansın ikna davranışları hakkındaki düşüncelerini de
kapsamaktadır (Friestead ve Wright, 1994:2-3).
İkna Bilgi Modeli esasen ikna girişimin sonuçlarını belirlemek
ve şekillendirmek için birbiriyle etkileşim içerisinde olan üç bilgi
yapısına odaklanır.
Bu üç farklı yapı;
• İkna bilgisi; (ajans veya hedef için) bir kişiye ikna girişimlerini
tanıma, analiz etme, yorumlama, değerlendirme ve hatırlama imkanı
tanır. Ayrıca etkili ve uygun olduğu düşünülen ikna girişimiyle başa
çıkma taktiklerini seçip uygulama olanağı tanır.
• Ajans bilgisi; bir reklamcı veya satış elemanı gibi ajansın özellikleri,
yetenekleri ve ikna amaçları hakkındaki düşüncelerdir
• Konu bilgisi; ürün, hizmet ve aday gibi mesaja konu olan konular
hakkındaki düşünceler.
Sonuç olarak model ikna bilgisinin ;
a) İkna aracı olarak psikolojik olaylar,
b) Psikolojik olayların sebep ve sonuçları,
c) Psikolojik olayların önemi,
d) İnsanların psikolojik tepkilerini kontrol edebilme derecesi,
e) İkna sürecinin zamansal seyri,
f) Belirli ikna taktiklerinin etkinliği ve uygunluğu, hakkında
oluşturulan birbiriyle ilişkili bir dizi inanç seti olduğunu öne
sürülmektedir.
Kaynakça
TC Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Sosyal Medya Fenomenlerinin İkna Bilgi Modeli Kapsamında Ürünün Yayılma Hızı Ve Marka Tercihi Üzerine Etkileri Hazırlayan Şerife Koçak İşletme Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Tesettür Moda Reklamlarında İkna Bilgi Modelinin Kullanımı: Y Kuşağına Yönelik Bir Uygulama Hazırlayan Mustafa Enes Tepe İşletme Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Danışman Dr. Öğr. Üyesi Murat Öz Karaman
Joseph Sugarman 35 yıl metin yazarlığı yapmış ve Reklam Yazarının Elkitabı adlı kitabın yazarı. Bu yazımızda ondan yani onun kitabından neler öğrendiğimi örnek yaparak sizlerle paylaşacağım.
Kitapta Sugarman'ın reklam yazarlığı hakkında verdiği sayısız seminerden içerikler ve bu seminere katılan kişilerin nasıl reklam yazarak kendi işlerini büyüttükleri örneklerine rastlamak çokça mümkün.
Ayrıntılarla sizi boğmamak adına direkt olarak ''Reklam metinlerini nasıl yazmalıyız?'' sorusuna cevabımız şu şekildedir...
Reklamı yazmadan önce reklam yazarı olmalıyız bu insanların nasıl olması gerektiği hakkında şunlar aktarılmış. İlk olarak metin yazarlarının şöyle olması gerektiğini aktarıyor;
Dünyanın en iyi metin yazarlarının meraklı, çok okuyan, birçok hobisi olan, yolculuk etmeyi seven, çeşitli ilgi alanları bulunan, çoğu kez birçok beceride ustalaşıp sıkılan ve ardından ustalaşacağı başka beceriler arayan insanlardır.
Deneyim ve bilgiye susamışlardır ve diğer insanlar onlara ilginç gelir. Çok iyi birer dinleyici olma niteliğine sahiptirler. Çünkü beyninizde ne kadar çok deneyim ve bilgi depolarsanız, onları birbiriyle o kadar çok ilişkilendirebilir, eski malzemelerden o kadar çok yeni kombinasyon çıkarabilir, o kadar büyük bir fikir insanı olabilirsiniz ve bir metin yazarı olarak o kadar güçlü bir kapasite ortaya koyarsınız.
İyi bir metin yazarının nasıl olması gerektiği konusunda gerekli bilgileri aldıysak. Bu kitapta ilk önce hangi ürünün nasıl satılması gerektiği hakkında bilgiler de bizimle paylaşılıyor. Örneğin şu verilen örnek çok hoşuma gitmişti. ''Eğer bir hırsız alarmı alacaksam önce buna gereksinim duymam gerekir.''
Yani üründen önce ihtiyaç yaratmalıyız. ''Peki hırsız alarmı ihtiyacı nasıl oluşur?'' dediğinizi duyar gibiyim. Örneğin komşunuzun evine hırsız girdiyse, mahallenizdeki işlenen suçlar arttıysa ya da altın birikiminiz yastığınızın altındaysa. Alarma ihtiyaç sahibi kişileri bulduk demektir.
Şimdi sırada alarma ihtiyacı olan kişileri reklamla nasıl ikna edeceğimizde.
Reklam metni: Bir ürün ya da hizmeti satmak amacıyla bilgilerimizi kağıda dökerek yaptığımız zihinsel bir eylemdir. Ürünümüz hazır, bilgilerimiz de hazırsa geriye sadece yazmak kalıyor.
Bir ilanın bütün amacı tek bir şeye hizmet eder size ilk cümleyi okutmak. Öyle bir giriş yapmalısınız ki herkes o ilk cümleyi okusun.
Diyelim ki ilk cümledi okuttunuz sırada 2. amacınızda o da okuyucuya 2. cümleyi okutmaktır.
Böyle böyle 3. 4. 5. 6. cümleyi okutmaktır diyeceğimi düşünüyorsanız teoride haksız sayılmazsınız ama pratikte şöyle...
Reklam metninin ilk paragrafı ürünün satışı için gerekli ortamı oluşturmak üzerine kurulmalıdır.
Metinde kesin ve doğru cümlelerle okura evet dedirtmemiz gerekiyor. Örneğin; ''Altın birikimlerinizin çalınmasını istemezsiniz değil mi?'' (Bu cümleye hayır diyebilecek bir insan yoktur, olması teklif dahi edilemez...)
Metni öyle ilgi çekici yazmalıyız ki okuyucular, tıpkı kaygan bir kaydıraktan kayar gibi hızlıca o metni okumalılar.
Okuyucunun aklındaki soru ve sorunları metinde gidermemiz gerekiyor. Örneğin okuyucu; ''Acaba kaç günde alarm taktırabilirim?'' diye düşünebilir. Buna karşın metinin içinde ''Alarmınızın 2 günde evinize monte ediyoruz.'' gibi cevap cümleleri geçmelidir.
Okuyucu metinde meraklandırmalı böylece metnin hepsini okumasını sağlamalıyız. Öyle yazmalıyız ki okuyucular: ''Acaba bu reklamı okumazsam ne kaçırırım?'' gibi şeyler söylemeliler.
Aslında ürün ve hizmeti değil bir konsepti satmamız gerekiyor. Örneğimizden yola çıkarsak, alarm ürünü değil güvenli bir ev konseptini satmamız gerekiyor...
Akımıza hiçbir şey gelmedi mi? Kuluçkaya yatın... Aynen öyle tavuklar gibi kuluçkaya yatın... Elinizde kağıt kalem fikrin gelmesini beklerken başka şeylerle ilgilenelim, sonra tekrar metnimize bakalım. Olmadı mı? tekrar ve tekrar... Eninde sonunda sizin inadınız galip gelecek.
Metni yazarken örneğin bir gazetede tam sayfa ilan yazıyorsak. Okurun istediği kadar uzun olmalıdır. Yani ne paragraflarca çok uzun, ne de birkaç cümle kadar kısa...
Gazate mecrası demişken hangi mecrayı kullanırsak kullanalım, her iletişim yazardan alıcıya kişisel bir iletişim olmalıdır... Yani kişisel bir iletişim kuruyor gibi bir dille yazmalıyız...
Reklam metninde cümleler mantıksal biçimde sıralanmalıdır. Direkt olarak ürünü anlatmak yerine ürünün ne işe yaradığını ve kullanıcıya neler katacağını anlatmak daha faydalı olacaktır.
Diyelim ki metnimizi yazıp bitirdik... Şimdi düzenlemeye geçmemiz gerekiyor. Bu süreçte ise tam olarak neyi dile getirmek istiyorsak onu en az sayıda kelimeyle belirtmemiz gerekiyor. (Çünkü yazdığımız metin, okurun istediği kadar uzun olmalıdır.)
Yine diyelim ki metnimizi yazdık.. Ancak metin bize çok duygusuz ve düz geldi... Yazdığımız her cümleyi bir duyguyla bağdaştırmamız gerekiyor... Örneğin reklam çekiciliği stratejilerinden korku çekiciliği stratejisi kullanarak; okuyucunun evine her an hırsız girebileceği aktarılabilir...
Metnimiz yeterince duygusal oldu diyelim. Sugarman diyor ki ''Duyguyla satış yaparsınız ancak yapılan alımı mantıkla haklı gösterirsiniz.'' yani sadece duygusallık yetmiyor ona alacağı konsepti haklı çıkaracak mantıksal sebepler sunmalıyız. Örneğin alarmımızın maliyeti 100 TL ise bir hırsızın evinize getireceği maliyetten 15.000 TL (rakam belirterek) daha düşüktür demeliyiz.
Her şey hazırsa reklam ilanımız tam da şu şekilde olmalıdır.
1. Başlık
2. Alt Başlık
3. Fotoğraf ya da Çizim
4. Görsel Altı Yazı
5. Metin
6. Paragraf Başlıkları
7. Logo
8. Fiyat
9. Sipariş (Geri Dönüş) Aracı
10. Genel Sayfa Düzeni
Tüm bunları teker teker uyguladıysak Sugarman'ın metin yazarı konseptini aynen uygulamış oluyoruz. Tebrikler siz de Sugarman gibi metin yazıyorsunuz... Desem de bu motivasyonla evet ben oldum demeyin. Tekrar ve tekrar ve tekrar ve yine tekrar ederek sayısız denemeler yapın. Göreceksiniz ki güneşli günler yakın. Kendinize iyi bakın... (Nasıl kafiye yaptım ama?)
Bu metin için gerekli tüm öğeler Joseph Sugarman'ın ''Reklam Yazarının Elkitabı'' adlı kitaptan alınmıştır.
Bildiğimiz üzere reklamda ünlü kullanımı bir çok markanın reklamında gördüğümüz bir stratejidir.
Reklamlarda sevilmiş ünlü simaların olması ürüne/hizmete sempati ve prestij kazandırır. Ancak bu doğru ünlüyü seçmekle mümkündür. Markayla ilgisi olmayan, hedef kitlece olumsuz bir imajı olan ünlülerin tercih edilmesi marka açısından sakıncalar doğurabilir.
Pepsi ise bu doğrultuda güzel bir seçim yaparak halk tarafından sevilen ünlü komedyen Beyazıt Öztürk'ü reklam yüzü olarak belirledi. Rakibi Coca-Cola’nın kısa bir süre önce Tarkan ile anlaşması iddialı bir girişim olmuştu çünkü Tarkan'ı her reklam kampanyasında görmek mümkün olmuyordu. Pepsi ise daha mütevazı ve sevilen bir komedyen olan Beyazıt Öztürk ile anlaşarak Türkiye’nin yüzünü güldürmeyi amaçlıyor.
Geçtiğimiz yıl MFÖ'nün Ö'sü Özkan Uğur ekranlarda tadım testleriyle Pepsi'nin rakiplerinden daha lezzetli olduğu mesajını bizlere iletiyordu. Bu yılki bu değişiklikle Beyaz, TV ve tüm kampanya çalışmalarında da yer alacak ve Pepsi reklamlarına yeni bir soluk getireceğe benziyor.
İşte Beyazlı ve eğlenceli reklam filmlerinden birisi;
Kendini reklamcı ve reklamcı hisseden ,en azından hissetmesi gereken veya reklamcı hissetmesi adayı olan her kişinin izlemesi gereken bir dizi MAD MEN
Dizi 60'lar Amerikasında reklamcılığın işleyişi ve reklam ajanslarındaki insanlarla ilgili.
Şimdiki gibi dijital ajansların olmadığı, bol bol geleneksel mecraların olduğu, siyah beyaz tvnin olduğu ve yine siyah beyaz düşünülen fikirlerin olduğu, öyle ki renkli tvye geçince herkesin şaşırdığı, kıyafetlerin şık, arabaların klasik olduğu, mekanların da tam o döneme uygun olduğu asortik bir yapım, yani tam bir dönem dizisi.
Dizinin tabii ki de en güzel yanı Reklamcılık hakkında oluşu, çünkü bu türde pek bir dizi yok.
Diziyi inceleyince türü Dram, 2007-2015 yıllarında yayınlanmış ve 10/8,6 IMDB puanı var .
Madison Bulvarı'nda Sterling Cooper Reklam Ajansı'nda başlayan bir hikaye dizinin ana karakteri Donald Draper, kendisi bir Kreatif Direktör (ama zamanla bu ünvanı değişiyor), o yıllarda yaşadıkları, ailesiyle olan ilişkisi, ülkesinde yaşadıkları, müşterilere yaptıkları sunumlar, konkurlardan başarıyla çıkması, kendisine sunulan her fikri önemsemesi (ki en çok sevdiğim yanı), ve tabii ki karizması.
Dizide ona reklam dünyasının dahisi diyorlar ancak dizinin kurgusu bize dahiler de insandır alt mesajını veriyor, çünkü bazen o da başarısız oluyor, onun da fikirleri beğenilmiyor, o da bilgisiz müşterilerle baş ediyor ve bazen o da mesleği bırakma noktasına geliyor ama sonra bizler gibi her şeyi unutup yoluna devam ediyor.
Zaten kendisi başına buyruk istediğini yapan bir ağabeyimiz, öyle ki sunumlardan müşteri kovduğu bile vardır veya (tam da bizim istediğimiz gibi) kafası esince işi gücü bırakıp başka ülkelere kafa dağıtmak için giden sonda hiç bir şey olmamış gibi 1 hafta sonra geri gelen birisi, ama o ajansta yalnız değil, etrafında aç ve hırslı müşteri ilişkileri sorumluları, ona bağlı metin yazarları, onun üstü olan ama onlardan emir almadığı ajans başkanları, hatta onu kapmak isteyen rakip ajanslar da var.
Spoiler vermemek için kendimi çok sıktım ama bir anda dizinin sonunu da söyleyesim geliyor çünkü konu oralara geliyor...
Neyse ağzımdan daha fazla spoiler kaçmadan yazıyı bitirelim.
7 sezonluk bu diziyi izleyelim, izlettirelim reklamcılık, reklam ajansları ve reklamcıların hayatları hakkında çok güzel mesajlar ve ayrıntılara yer veriliyor, en azından bu konularda bir bilgi edinelim, ama unutmayalım ki 1960'larda değilizve o günden bu güne reklamcılıkta çok şey değişti...
Jenerik Marka Nedir? Yazımızın girişindeÜnlü pazarlama ustası Jack Trout "Farklılaş ya da öl!" derken markaların farklılaşmasını, farklılaşamayan markaların ise öleceğini vugular. Bu vurgu kuşkusuz gerçektir ve bu farklılaşmaya biraz tuz biber olarak konumlandırma da katılırsa tadından yenmez. Konumlandırma konusuna ayrıntılı olarak ilerleyen yazılarda bahsedeceğiz. Dedik ve şimdi bahsetme zamanımız geldi! Önce Konumlandırmanın
kavramına bir göz atalımKonumlandırma; bir
markanın diğer markalarla (özellikle de aynı sektördeki rakipleriyle)
ayrıştırılmasıdır. Bu marka ismi, sözcükler, şekiller, harfler,
sayılar,ambalajlar türlü şekillerde olabilir.
pazarlamaturkiye.com ise Müşterinin aklında perakendecinin rakiplerine kıyaslayabileceği ve üstün olarak algılanacağı bir imaj yaratmak için bir tanıtım, tutundurma ve satış geliştirme programının tasarlaması ve uygulanmasıdır. diyor.
Konumlandırma sözcüğünü
pazarlama dünyasına Jack Trout ve Al Ries kazandırmıştır.
Konumlandırma henüz bilinmese bile, reklamcılar
bu olguyu zaten uzun zamandır kullanıyorlardı. Örneğin, Dove. Reklamcılığın
duayenlerinden David Ogilvy, elli yıl kadar önce Dove’un konumlandırmasını
yaptı. Konumlandırma kavramının sahibi Jack Trout’un ‘Konumlandırma’ kitabından
iki yıl sonra, 1983’te basılan ‘Ogilvy on Advertising’ içerisinde David
Ogilvy’nin söylediği bir şey var: ‘Dove’u erkekler için bir temizleyici sabun
olarak da konumlandırabilirdim, ama kuru cildi olan kadınlar için bir güzellik
sabunu olarak konumlandırmayı seçtim.’ Bu konumlandırmanın üzerinden yarım
asırdan fazla zaman geçti. (…) Philip Morris, 1924’te Marlboro’yu bir ‘kadın
sigarası’ olarak piyasaya sürdü ve ‘Mild as may’ (Mayıs kadar hafif) sloganıyla
konumlandırmasını destekledi. Konumlandırma başarılı oldu, fakat yıllar
içerisinde satış rakamlarından memnun kalınmayınca 1950’lerde Leo Burnett’tan
yardım istediler. Leo Burnett, markayı erkeksileştirmek için yeniden
konumlandırma yapma çalışmalarına başladı. Sonunda, içinde bugün çok iyi
bildiğimiz kovboyun da bulunduğu bir dizi erkeksi imaj ile çıkageldiler. Her ne
kadar araştırmalar şehirli erkeklerin kendilerini kovboylarla özdeşleştirmediğini
söylese de onlar, Philip Morris’i bu imajla yola çıkmaya ikna ettiler.
Marjinlerde yer alan Marlboro markası bir yıl içerisinde en çok satan dördüncü
marka makamına yükseldi.”
Burnunu marka işlerine sokan bir reklamcı olarak
Trout ve Ries’ın “konumlandırma”nın halkla ilişkiler disiplini üzerinden
yapılabileceği noktasındaki aşırı vurgularından son derece rahatsız olmakla
birlikte adı geçen yazıdan bir de Hİ olgusu aktaralım: “Sigmund Freud’un yeğeni
olan Bernays, kamuoyunu ve kamu algısını değiştirmek için bilinçaltını
hedefleyen stratejiler tasarladı. Yaptığı pek çok projede büyük başarılara
ulaştı. Örnek vermek gerekirse, American Tobacco Company, 1920’lerde sigaranın
çok maskülen bir algısı olması nedeniyle bu algıyı değiştirmek için Bernays’den
yardım istedi. Bernays de New York Şehir Panayırı’ndaki yürüşe katılmak için
genç bekar kadınları örgütledi. Sonra da basını bazı genç kadınların yürüyüşte
bir protesto gösterisi yapacakları yönünde bilgilendirdi. Bu kadınlar kortej
önünden geçerken çıkardıkları sigaraları yaktılar ve yürüyüşe öylece devam
ettiler. Sonraki gün, ülke çapında bütün gazetelerde kadınlardan ve ellerindeki
‘özgürlük meşaleleri’nden söz ediliyordu. Sonraki dönemde sigara içmek,
kadınların özgürlüğünü simgeleyen en büyük öğe haline geldi.”
Peki konumlandırma neden bu kadar önemlidir?
Cevabı çok basit tabii ki de diğer markalardan farklılaşmak için. Örneğin Coca-Cola kırmızı renk ile farklılaşmak için her reklamında kırmızı kullanmakta ve böylece kırmızı renkli içecek markası diyince aklımıza ilk Coca-Cola gelmekte.
İnanmıyorsanız kendinize sorun ve cevabı alın.
Veya üç çizgili giyim markası hangisidir diye sorduğumuzda alınan cevabın Adidas olması gibi... veya da Aklınıza gelen ilk portakallı gazoz hangisidir? diye sorulunca Fanta cevabını almanız gibi...
Farklılaşma önemlidir çünkü bütün ürünler aynı fabrikalarda aynı şekilde üretilir, Dido ve Kitkat aynı çikolatayla, aynı gofretle üretilir ama hangisini seçeceğimiz bize sunulan marka algısıyla ortaya çıkar. Bu marka algısı ise pazarlamadan, reklamdan ve tutundurmadan geçer. Markanın tüketici zihninde bir olayı çağrıştırması kolay değildir yıllar ve uzun çalışmalar süresince bu durum meydana gelmiştir.
Örneğin Volvo, hedef kitlesinin zihninde güvenli araba şeklinde oturmuştur, ve A101, BİM hep ucuz marketlerdir. Konumlandırma yoluyla markalar zihinlerde güçlü etkiler bırakmaktadır.
Bu konumlandırmanın stratejileri de vardır elbette,
7 Başlık altında oluşmuştur.
Bunlar;
1 Ürün karakteristiğine veya tüketici faydasına göre konumlandırma
Temel olarak ürünün özelliklerine veya tüketici faydasına odaklanır. Çeşitli özellikler olabilir. Dayanıklılık, ekonomi, güvenlik gibi. Örneğin bazı motorsiklet markaları yakıt ekonomisine odaklanırken, bazıları kuvvete bazıları görüntüye bazıları dayanıklılığa odaklanıyor.
2 Fiyata göre konumlandırma
Kalite algısını fiyatla yaratmadır. Örneğin bir mağazada 35 TL den 200 Tl ye pantolon çeşidi olsa ilk akla gelen 35 tl lik pantolonun kalitesiz olduğu yönünde olur. Fiyat-kalite algısı birçok sektörde yaygın şekilde kullanılır.
3 Kullanım veya uygulamaya göre konumlandırma
Kullanım dönemine bir örnek olarak Nescafe kahve kendini yıllarca kış ürünü olarak konumlamış ve bunu destekleyen reklamlar yapmıştır. Soğuk kahveyi de lanse ederek yaz mevsimi ürünü olarak da konumlanmıştır ve pazarı genişletmiştir. Ürünün yeni kullanım alanlarını da pazara anlatmak hem pazarı genişletir hem de yeni kullanıcılara ulaşır.
4 Ürün süreçlerine göre konumlandırma
Ürünü kullanıcıları veya kullanıcı kesimi ile iliştirmek de diğer konumlandırma opsiyonudur. Bazı kıyafetler mesela kot pantolonlar moda imajı yaratmak için “özel tasarım” ile çıkar. Bir model veya özel bir kişi ürünün yüzü olur ve kullanıcıları ve marka imajını etkiler.Yeni kullanıcı kitlesine ulaşmaya çalışılır. Örneğin Johnson and Johnson şampuan bebek konumlandırmasını değiştirip saçını daha sık yıkayan yumuşak dokunuşlu bir şampuan arayanlara yönelmiştir. Bu da Pazar payını arttırmıştır.
5 Ürün sınıfına göre sınıflandırma
Bazı ürün sınıflarında konumlandırma daha kritik olabilir. Örneğin, dondurulmuş kuru kahvenin konumlandırması normal ve hızlı kahveyi de düşünerek yapılmalı. Diğer bir örnek kurutulmuş süt üreticileri ürünlerini kahvaltıya alternatif olarak “hızlı kahvaltı” veya diyet ara öğün olarak konumlandırması düşünülebilinir.
6 Kültürel sembollere göre konumlandırma
Günümüzde reklamcıların bir çoğu ürün konumlandırması için toplumda yer edinmiş kültür sembollerini kullanıyor. Kritik nokta insanların kafasında yer edinmiş olması ve rakiplerin bu sembolü kullanmaması.
7 Rakiplere göre konumlandırma
Bu tür konumlandırmalarda rakipler incelenir ve referans alınır. Bazı durumlarda rakip dominant olabilir. Bazen rakiplerle aynı konumlandırma kullanılabilir reklamcılar, bazen de rakibi temel alıp başka bir konumlandırma üretebilir. İyi bir örnek, Colgate ve pepsodent. Colgate pazara ilk girdiğinde aile sağlığına odaklanmışken pepsodent çocuklar için 24 saat korumaya odaklanmıştı. Colgate rekabetten dolayı konumlandırmasını aile korumasından çocuk dişi sağlığına çevirdi. Bunda rekabet önemli rol oynadı.
Çoğu Reklam Ajanslarında ve Plazalarda konuşulan, kendilerine has terimsel ifadeler bulunmaktadır. Bu yazımızda yarı İngilizce, anlaşılması zor plaza dilini inceleyip, bazı kavramların türkçe karşılıklarına bakacağız. :)
Plaza Dili Nedir?
Plaza dili, günümüzde birçok kurumsal şirket çalışanı arasında Türkçe’nin yerini almış, arasına Türkçe karşılıklarından çok daha havalı olan İngilizce kelimeler serpiştirilmiş, ek kelimeler ile zenginleştirilmiş ( yapacağım yerine yapıyor olacağım), plaza insanı için yeni bir iletişim yolu olmuş gayrı resmi dildir.
Plaza Türkçesi sözlüğünün başlaca maddeleri:
Aksiyon almak: Harekete geçmek, bahsi geçen konu ya da proje ile ilgili bir eylemde bulunmak
Yeni server ile ilgili bir aksiyon alındı mı arkadaşlar?
Assign etmek: Bir iş için birini görevlendirmek
Projeyi yeni arkadaşa assign edelim lütfen.
Attach etmek: E-postaya bir belge ya da dokümanı eklemek
Sunum dosyasını ajans ile paylaştığınız maile attach ettiniz mi?
Best practice: Konu ile ilgili en iyi örnek.
Kampanyanın best practicelerini gün içerisinde paylaşıyor olacağım.
Brain storming: Türkçe karşılığı olan Beyin Fırtınası ’ndan çok daha havalı olan sözcük öbeği, karşılıklı fikir teatisinde bulunmak anlamına gelmektedir.
Hafta içine bir brain storming session set edelim
Brief: Bir proje veya iş ile ilgili detaylı bilgi vermek
Projenin briefini marketing ile paylaştık mı?
Canlıya almak: Bir sistemi test aşamasından çıkarıp çalışır duruma getirmek/başlatmak.
Testlerde bir sorun ile karşılaşmazsak sistemi haftaya canlıya alırız.
CClemek: Bir kişiyi e-postada bilgiye eklemek.
Sunum dosyalarını paylaşırken marketingi de ccler misiniz?
Charge etmek: Masrafı tahsil etmek.
Ekstra masrafları müşteriye charge etmek durumundayız. Clarify etmek: Açıklamak.
Konuyu clarify etmek gerekirse…
Clear: Anlaşılır, açık.
Konu anlaşıldı mı? Clear mıyız arkadaşlar?
Collegue: İş arkadaşları
Concern: Endişe
Konu hakkındaki concernlerimi Vedat bey ile paylaştım.
Confidential: Gizli.
Bu proje konfidenşıl arkadaşlar. Lütfen kimseye bir şey söylemeyelim.
Cross Check: Tekrar kontrol etmek, üzerinden geçmek.
Projeyi sunmadan bir cross check yapalım.
Deadline: Bir iş ya da görevin teslim zamanı. Projenin Bitiş Tarihi.
Deadline yaklaşıyor elimizi çabuk tutmamız lazım.
Down olmak: Morali bozulmak, motivasyonu düşmek.
Bu ayki satış verilerini gördükten sonra down olmuş durumdayım.
Excuse: Özür.
Bu konuda excuseumuz yok. Daha dikkatli olmalıydık.
Farewell: Veda
Cuma akşamına plan yapmayın. Merve’nin farewell yemeği var.
Feedback: Geri bildirim.
Bu ayki raporlar ile ilgili henüz bir feedback almadık.
Focuslanmak: Odaklanmak.
Bu hafta sadece bu projeye focuslanalım lütfen.
Forwardlamak: Gelen e-posta iletisini farklı bir kişiye yönlendirmek/iletmek.
Aralık ayı raporlarını Ahmet’e forwardladınız mı?
Fyi(For your info): Bilgine/bilginize.
Ekteki rapor sanıyorum yanlışlıkla bana gelmiş. Sana forward ediyorum. Fyi.
Ignore etmek: Görmezden duymazdan gelmek.
Ahmet Bey tüm gün beni ignore etti. Son meetingi kaçırdığım için hala bana kızgın sanırım.
Kick off meeting: Herhangi bir proje için ilk başlangıç toplantısı.
Proje planını hazırlamadan önce bir kick off meeting yapalım.
Know how: Bir konu veya iş ile ilgili bilgi birikimi
Proje başarısız oldu ama çok iyi bir know how kazanmış olduk.
Confirm etmek: Onaylamak.
Rapor eline geçtiğinde confirm edebilir misin?
Konsolide etmek: İşleri toparlamak, birleştirmek.
Tüm raporları konsolide edip paylaşacağım.
LCV: Malesef sanılanın aksine “el cl vl” değil “le ce ve” olarak telaffuz edilir. Lütfen Cevap Veriniz’in kısaltmasıdır. Bildiğiniz Türkçe yani.
Yeni yıl yemeği için lcv yapmayı unutmayalım.
Lead etmek: Liderlik etmek, konu/proje ile ilgili sorumlu olmak.
Yeni web sitesi projesini Emre Bey lead ediyor.
Meeting: Toplantı
Bugün tüm gün meetinglerim vardı.
Mobbing: Baskı, yıldırıcı davranışlar.
Ofisteki mobbing dayanılmaz hale geldi.
Must: Zorunluluk
Deadline’ı yetiştirmek bizim için must.
Nice-to-Have: Olsa güzel olur.
Arkadaşlar öncelikle bu proje bizim için must mı nice to have mi ona karar vermemiz gerekiyor.
Off day: Tatil günü
Bugün işleri tamamlamam lazım. Yarın offum.
Off the record: kayıtdışı
Off the record söylüyorum. Bu yıl şirkette işler pek iyi gitmiyor. Out of Office: Ofis dışında.
Haftaya toplantı set etmek için mail attım. Out of Office maili geldi. Overload: Aşırı iş yükü
Bütün işler üst üste geldi. Overload oldum!
Print almak: Belgenin yazıcıdan çıktısını almak.
Toplantıdan önce raporu print alıp hard copysini hazır edelim.
Push etmek: Süreci hızlandırmak için baskı yapmak. İtmek
Deadline’a çok az kaldı. Tasarım departmanını push edelim.
Qualification: Yetenek, yetkinlik.
İşe qualificationı daha yüksek insanlar almalıyız.
Road map: Yol haritası
Sabah ilk iş proje road mapimizi çıkaralım.
Sales meeting: Satış toplantısı
Gelecek yıl hedeflerini sales meeting de görüşeceğiz.
Schedule Etmek: Zamanlamak, programlamak
Bir sonraki meetingi şimdiden schedule edelim.
Set etmek: Ayarlamak, organize etmek
Sales meetingi bu haftaya set edelim.
Start vermek: Başlamak.
Projeye en geç haftaya start vermemiz lazım.
Team: Takım, çalışma arkadaşları
Team motivasyonu için birbirine güvenebilecek çalışanlar olması çok önemli.
Third party: Taşeron firma.
Yazılımı third partye veririz olmadı.
Timeline: Zamanlama.
Taymlaynı iyi programlamayız.
Training: Eğitim
Bu hafta pazarlama traininginde olacağım için önemli işleri geçtiğimiz hafta tamamlamıştım.
To do list: Yapılacaklar listesi
Yeni satış rakamlarına göre raporları güncellemeyi to do listine eklemeyi unutma.
Update etmek: Yeni verilerle güncellemek.
Gelişmelerden birbirimizi update edelim.
Wrap up meeting: Projenin, işin son kapanış toplantısı.
Wrap up meetingden sonra projeyi canlıya alacağız. ( bkz: canlıya almak)
Reklam ajanslarında çalışan kişiler Junior, Senior, Art Director gibi yabancı kelimelerle iş bilgilerini ve ajanstaki statülerini bize aktarırlar biz de karşımızdaki kişiye "Acaba ne demek istedi ya...?" veya "Sigortalı mı?" gibi sorular sorarız şimdi bu soruları sormadan önce bu kavramları öğrenelim...
Ajans içerisinde kıdemler şu şekilde sıralanır;
Junior (Çırak)
Türkçe olarak "Çırak" şeklinde çevrilmesi şart olan, bir iş alanında daha toy olan, lakin işin nasıl olduğunu bilen sadece tecrübesi olmayan, bir usta yanında pişmesi gereken kişilere verilen ünvandır. Ünvanın başına Jr. gelerek aranan kişinin Junior olduğu belirtilir sözgelimi; Jr. Front-end Developer gibi. Kişisine göre değişkenlik gösterse de 2-3 sene gibi bir müddette bir üst mertebeye geçebilirler.
Mid-Level (Orta Düzey)
Junior ile Senior arasında kalan, orta düzey bilgi ve tecrübedeki kişilerdir. İşi çok iyi bilmeleri ya da çok fazla kod dili ve program bilmeleri onları Senior yapmaz zira tecrübeleri daha yetersizdir. Daha çok projede çalışıp, bir hayli meselesi pek çok sefer çözmüş olmaları beklenmektedir. Çoğunlukla ünvanlarına ekleme yapılmaz örnek ünvan: Front-end Developer olarak geçer. Kişisine göre değişeceğini belirterek 7-10 senelik bir deneyim nihayetinde bir üst mertebeye geçebilirler.
Senior (Kıdemli)
Senior başka bir deyişle kıdemli dediğimiz kişiler, gerek bilgisiyle gerekse tecrübeleriyle bu sıralamadaki en üst mevkiye gelen kişilerdir. Tabii ki bundan sonra yolları bitmez. Bu mevkiden sonra vermeleri gereken bir karar vardır, ya işin mutfağında kalacaklar ve yazmaktan/tasarlamaktan vazgeçmeyecekler ya da artık işin idare bölümüne geçeceklerdir. Verilen karara göre alınan ünvanlar değişecektir. Ünvan başında: Sr. Front-end Developer kullanılarak aranan kişinin Senior olduğu gösterilir. Kişisine göre değişeceğini belirterek, 7-10 yılın üzerinde bir tecrübe ile alınan bir ünvandır.
Tabi ünvanlar bu kadar değil, birçok ara ünvan ve daha ileri ünvanlar var. İleri ünvanlara en iyi örnek Architect / Mimar’dır. Front-end Architect yada Software Architect gibi kavramlar biraz daha değişik bir boyutta değerlendirilmelidir. Biz burada günümüz koşullarında en aktüel olan ünvanları ele alıyoruz. Ve diğer klasik reklam ajansı ünvanları.
Müşteri İlişkileri: Reklam ajansı ile firma arasındaki bağı oluşturan birimdir. Firmanın tüm işlerinin ajanstaki takibinden ve ajansın hazırladığı çalışmayı müşteriye sunumundan sorumludur. Müşteri ilişkileri elemanları, ajansın müşteri portföyünü geliştirmesi, imajını koruması ve güçlendirmesi için çalışır. Bu yüzden Müşteri Temsilcisi, dış görünümü ve davranışları ile ajansı temsil eder bir görünüm içinde olmalıdır.
Grafik Uygulamacı
Sanat yönetmeninden gelen tasarıma sadık kalarak, çalışmaları farklı mecra ve boyutlara uygulayarak türetir. Tasarıma sadık kalabilmek için, formları, tipografiyi, görseli, text özelliklerini bozmamak gerekir. Bununla birlikte, tasarımdaki formun yapısı itibariyle uygulanacak mecranın boyutları kısıtlamalar getiriyorsa, uygulamacı kişi, tasarımın ana fikrine sadık kalarak çözüm üretir, üretemiyorsa mutlaka sanat yönetmenine danışır. Baskı öncesi hazırlığı hatasız yapmak, baskı sürecini, dijital ve matbaa provalarını takip ve kontrol etmek, sanat yönetmeninden onay alarak işleri baskıya göndermek uygulamacının sorumluluğudur.
Sanat Yönetmeni / Art Director
Sanat yönetmeninin grafik tasarımcıdan farkı, reklam sektöründe çalışmasıdır. Grafik tasarımcının çalışmaları konvansiyonel baskı ve dijital mecralarla sınırlı kalırken, sanat yönetmeni; bunlara ek olarak, radyo spotundan-dublajdan, jingle müziğinin ritmine, reklam filminin her bir karesinden, ışığından, kurgusundan, müziğinden, oyuncuların hareket ve ifadelerinden, mekanın dekorasyonuna, oyuncuların kostümüne, filmin başlangıcından pack-shot'una kadar, yaratıcı fikri oluşturmak, sunuma hazırlamak, prodüksiyon ve post-prodüksiyonuna (montaj, ses, müzik, telesine) kadar sorumludur. Reklam filminin, konusuna uygun olarak hangi yönetmene verilmesi gerektiğini bilmesi, yerli veya yabancı reklam film yönetmeni önerebilecek bilgi birikimine sahip olması gerekir. Hiyerarşik olarak yaratıcı grup başkanına bağlıdır.
Reklam Yazarı / Copy Writer
Reklam yazarının yukarıda tanımlanmış olan sanat yönetmeninden farkı; sanat yönetmeninin sahip olduğu, konsept yaratma, radyo / reklam filmi senaryo ve prodüksiyon aşamalarına ek olarak; her hangi bir insanın uzuuuun cümlelerle ifade ettiği konuyu, en kısa, en anlaşılır ve en etkili biçimde yazabilmektir. Bu bir başlık da olabilir, bir ürün kataloğu, bir açılış konuşması ve tabii ki bir slogan da olabilir. Hiyerarşik olarak yaratıcı grup başkanına bağlıdır.
Yaratıcı Grup Başkanı / Creative Group Head
Sanat yönetmeni ve reklam yazarının sahip olduğu tüm özelliklere ek olarak yönetici özelliğine sahip olmalıdır. Başlıca sorumluluğu, yaratıcı ekibin 'kaliteli' ve 'deadline'a sadık yaratıcı fikirleri ortaya çıkarmasını sağlamaktır. Yaratıcı ekibin gelişimi, deneyim kazanması, motivasyonu, performansından sorumludur. Hiyerarşik olarak yaratıcı direktöre bağlıdır.
Yaratıcı Direktör / Creative Director
Yukarıda yazılı tüm özelliklere sahip olmalıdır. Bunlara ek olarak; yaratıcı bölüm içinde gerekli tüm aşamalardan onay alarak ortaya çıkmayı başarabilmiş çalışmaları; sunum yeteneği, deneyim ve bilgisinden kaynaklı karizmatik duruşuyla, reklamverenden gelecek eleştiri ve sorulara akılcı, ikna edici yanıtlar vererek, çalışmaların yaratacağı farkı anlatarak 'işleri satar'. Tüm yaratıcı süreçleri yaratıcı grup başkanı aracılığıyla yakından takip eder, yaratıcı bölüme girecek brief'ler önce onun onayından geçer ve yaratıcı stratejiyi oluşturup çalışmalara bu şekilde başlanmasını sağlar. Ajansın yaratıcı bölümünde üretilen tüm işlerin kalitesinden sorumludur. Hiyerarşik olarak ajans başkanına bağlıdır.
Günümüzde, özellikle network ajansların yoğunluğu nedeniyle birden fazla yaratıcı yönetmen de bulunur. Bu gibi durumlarda, hepsinden sorumlu bir Executive Yaratıcı Yönetmen vardır.
Stratejik Planlama: Kampanyanın hedef kitlesinin belirlenmesi, bu hedef kitlenin beklenti, istek ve ihtiyaçlarının tanımlanması, bu tanımlamaya uygun kreatif brief in yazılıp son şeklini almasından sorumlu gruptur. Ayrıca tanıtım yayınından önce ve sonra tüketici araştırmaları yaparak öneriler geliştirir.
Mali ve İdari İşler Bölümü: Mali yönden, reklam ajansının, ödeme ve tahsilâtlarını planlayan, ajansın birikimini değerlendiren ve kanuni olarak tutulması zorunlu olan kayıtları tutan bölümdür. İdari olarak ajanstaki çalışma ortamı için gerekli uygun şartları sağlamak, idari ihtiyaçları temin etmek, çalışma gruplarınca sonuçlandırılacak işleri zamanında yerine ulaştırmak, yapılacakları organize etmek, çalışma ortamının rahat, konforlu ve güvenli olmasını sağlamakla görevli bölümdür.
Prodüksiyon: Hazırlanan tasarımlarda kullanılacak filmlerin yaratıcılık, kalite ve maliyet açısından mükemmel olmasını sağlamak için prodüksiyon şirketinin seçiminden, bu seçimde kullanılacak kriterlerin belirlenmesinden, maliyetinden ve filmin veya fotoğrafın çekimlerinin en iyi şekilde sonuçlanmasından sorumlu gruptur. Prodüksiyon kurum dışı olduğu gibi kurum içinde de olabilir.
Basılı İşler: Basılı malzemelerin, baskı tekniği ve renk özellikleri açısından mükemmel olması için çalışan ve maliyetlerinin uygun olmasını temin etmekle sorumlu gruptur.
Medya Planlama: Hedef kitleye mesajın en etkili biçimde ulaştırılmasından sorumludur. Medya çalışmaları planlama, satın alma ve araştırma olarak üçe ayrılır:
1- Medya Planlamacısı (Media Planner): Hangi ortamın veya medyanın kullanılacağından bunun zamanlamasından, ne kadar süre ile ve ne kadar maliyetle kullanılacağını belirlemekten sorumludur.
2-Medya Satın alıcı (Media Buyer): Hangi medya mecrasının ne kadar bütçe ile kullanılabileceğini saptar ve müşteri tarafından onaylanan plana uygun olarak medyayı kullanmaktan sorumludur.
3-Medya Araştırması (Media Research): Birçok medya planlama bölümü, medya bilgilerini değerlendirmeye tabi tuttuğu bir araştırma bölümüne sahiptir. Bu bölüm, medya araştırma müdürünün hazırladığı; belirlenen mecralarda hedef kitle bazında hangi dönemde, hangi yoğunlukta, hangi ulaşım maliyetiyle ve hangi satın alma avantajlarıyla var olunacağı ile programların izlenme oranlarının saptanması, gelecekteki maliyetlerin tahmini araştırması gibi işler üzerinde yoğunlaşmıştır.
Bilgi İşlem: Bu bölümün amacı, ajans içinde bilgi akışını organize etmek, gerekli yazılım ve donanım ekipmanlarını kanuni yollardan temin etmek, çalışanları bu konuda eğitmek ve yedekleme işini yapmaktır.
İnsan Kaynakları: Bu bölüm, ajans organizasyonu ve görev tanımlarını güncel tutar. Reklam ajansının insan kaynakları politikasının hazırlanmasında, eleman seçimi, eğitimi, izlenmesi ile uygulamalar hakkında yöneticileri yönlendirmek ve çalışanları bilgilendirmekle görevlidir. Eğitim ihtiyaçlarını ve kariyer gelişim planlarını hazırlar.
Trafik: Kısaca görev tanımı reklam ajansının içinde doğru materyalin, doğru araçla, doğru zamanlamayla, doğru yere ulaşmasını sağlamaktır. Trafik bölümü ajansın can damarıdır ve çalışanları ajansta tüm olup biteni takip altında tutar.
Arşiv: Hazırlanan çalışmaların, temiz ve düzenli bir şekilde saklanmasını, gerektiği zaman bu bilgilere ulaşma izni olan kişilerce kolaylıkla bulanabilmesini sağlayan bölümdür.
Tüm bu birimlerin yanı sıra yardımcı birimlerin ajansın yüzü olma konusunda etkisi göz ardı edilemez.
Reklam Ajanslarında kademe atlamak ve ünvan sahibi olmak değerli gibi görünse de, aslolan mesleki bilgi birikimi ve beceridir. Ünvanlar, çoğu zaman yönetimin deneyimsizliğinden kaynaklı sorunlar nedeniyle hak sahibi olmayanlara da veriliyor. Deneyimli reklamcılar, eleman alımında ünvana değil, kişinin hangi ajansta ve hangi 'usta'nın yanında yetiştiğine dikkat ederek seçim yapar.
Dijital dünyada reklam harcamaları giderek büyüyor, öyle ki uzmanlar buna reklam ekonomisi adını bile veriyor. Biz de bu yazımızda Ad Age’in yayınladığı “World’s Largest Advertisers 2017” listesiyle, geçtiğimiz yıl içinde en çok reklam harcaması yapan markaları inceliyoruz. Buna göre listeler şu şekilde ortaya konuyor; Coğrafi Bölgelere Göre Dağılım;